Tag Archives: Lama Tsongkhapa

Xưng Tán Duyên Khởi

Tựa Đề Tạng Ngữ (Tibetan Title): རྟེན་འབྲེལ་བསྟོད་པ་བཞུགས་སོ། །
-Tác giả (author): Lama Tsongkhapa
-Việt ngữ: Hồng Như, bản thảo 12 tháng 5 năm 2019

Việt (Vietnamese) | Tạng (Tibetan) | Tạng-Việt-Anh (Tibetan-Vietnamese-English)

Xưng Tán Duyên Khởi

Lama Tông Khách Ba

Nam mô Guru Manjughoshaya (Kính lạy đức Văn Thù Diệu Âm)

1. Người nào thuyết pháp / từ sự chứng biết,//
trí ấy, giáo ấy / không một ai hơn.//
Con xin kính lễ / đức Phật tối thắng,//
Bậc chứng rồi giảng / giáo pháp duyên sinh.

2. Cõi thế gian này / có bao suy thoái,//
hết thảy đều từ / gốc rễ vô minh.//
Đức Phật dạy rằng / bất kể là ai,//
chứng được duyên sinh / là dẹp được cả.

3. Nên người có trí//
đâu thể không hiểu//
rằng pháp duyên sinh//
chính là cốt tủy / giáo pháp Phật dạy.

4. Vậy xưng tán Phật//
đâu có lối nào//
mầu nhiệm hơn là//
xưng tán bậc thuyết / giáo pháp duyên sinh.

5. “Việc gì đã tùy / nhân duyên sinh ra//
thì việc ấy vốn / không có tự tánh.”//
Có lời dạy nào / tuyệt diệu hơn là//
lời dạy này đây.

6. Vì bám vào đó / mà kẻ ấu trĩ //
ràng buộc biên kiến / càng thêm kiên cố;//
cũng chính nơi đó / lại là cửa ngỏ//
cho người có trí / xẻ lưới niệm khởi.

7. Pháp này nơi khác / chưa từng nghe qua//
nên gọi Phật là / đạo sư duy nhất.//
Nếu gọi ngoại đạo / [là bậc đạo sư] /
thì khác gì gọi / cáo là sư tử,//
chỉ giống như lời / tâng bốc mà thôi.

8. Tuyệt thay đạo sư! Tuyệt thay chỗ nương!//
Tuyệt thay luận sư! Tuyệt thay cứu độ!//
Đối trước bậc Thầy / khéo thuyết duyên khởi,//
con xin đảnh lễ.

9. Để giúp chữa bệnh / nên đấng Lợi Sinh//
dạy cho hữu tình//
lý luận vô song//
xác định tánh không, / trái tim chánh pháp.

10. Lối duyên khởi này//
nếu thấy mâu thuẫn / không thể xác minh//
thì pháp của Phật//
làm sao có thể / thông đạt cho được?

11. Với Phật, bao giờ//
chứng được tánh không / qua nghĩa duyên khởi//
sẽ thấy tuy rằng / không có tự tánh//
vẫn tạo tác dụng, / không hề mâu thuẫn.

12. Phật dạy nếu như / thấy điều ngược lại,//
ở trong tánh không / không có tác dụng//
có tác dụng lại / không có tánh không,//
sẽ phải rơi vào / vực sâu hung hiểm.

13. Vì lý do này / giáo pháp Phật dạy//
hết mực đề cao / chứng ngộ duyên khởi;//
không phải hoàn toàn / là không hiện hữu,//
mà cũng không phải / là có tự tánh.

14. Sự tự-có như / hoa đốm giữa trời,//
vì vậy không gì / là không tùy thuộc.//
Nếu sự vật nhờ / chính mình mà có//
thì không thể nào / tùy thuộc nhân duyên.

15. Nên Phật dạy rằng “vì không có gì//
không từ duyên khởi//
nên trừ phi là / không có tự tánh//
bằng không chẳng có / pháp nào tồn tại.”

16. Phật dạy: “Tự tánh / không hề biến chuyển,//
nên nếu các pháp / có chút tự tánh//
thì quả niết bàn / không thể nào có,//
niệm khởi cũng không / cách nào tịch diệt.”

17. Vì vậy nhiều lần / trước hàng trí giả//
đức Phật nói bằng / tiếng sư tử hống,//
rằng “sự vật vốn / tách lìa tự tánh”//
Lời này đố ai / đủ sức phản biện.

18. Tự tánh mảy may / cũng không hề có,//
mọi sự đều là / “tùy vào cái này//
mà cái kia sinh.” / Có cần phải nói//
rằng hai điều này / không hề mâu thuẫn?

19. “Vì hiện khởi nên//
không vướng biên kiến.”//
Chính vì đức Phật / khéo thuyết như vậy//
nên gọi Ngài là / luận sư vô song.

20. “Hết thảy mọi sự / chân tánh vốn không”;//
“từ điều này mà / quả kia sinh ra”://
hai khẳng định này hỗ trợ lẫn nhau//
không hề mâu thuẫn.

21. Nhiệm mầu nào hơn?//
kỳ diệu nào hơn?//
Tán dương như vậy mới là tán dương,//
bằng không chẳng xứng.

22. Những ai vì bởi / mê muội khống chế//
bất thuận với Phật / thì trước âm thanh//
của không-tự-tánh / chẳng thể nào kham,//
việc này không lạ.

23. Nhưng nếu tin nhận / kho tàng trân quí//
của lời Phật dạy / về thuyết duyên khởi,//
mà không kham nổi / tiếng gầm tánh không//
mới thật lạ kỳ.

24. Lý duyên khởi là / cánh cửa vô thượng,//
lối ngỏ dẫn vào / sự không-tự-tánh.//
Nếu kẻ phàm phu / dựa danh duyên khởi//
mà chấp tự tánh / thì phàm phu ấy//

25. lạc mất lối ngỏ//
mà chư thánh giả đã từng khéo qua.//
Đâu là phương tiện / đưa họ về lại//
với con đường lành / khiến cho Phật vui?//

26. “Tự tánh, không giả, và không tùy thuộc”//
cùng với “duyên sinh, tùy thuộc, giả hợp”,//
Làm sao có thể / qui về một chỗ//
mà không mâu thuẫn?

27. Vì thế điều gì / từ duyên sinh ra,//
mặc dù bản lai / vốn lìa tự tánh,//
nhưng mà tướng hiện / lại giống như có,//
nên Phật nói rằng / mọi sự hư huyễn.

28. Vì lý do này / nên con hiểu được//
dù ai chống đối / với lời Phật dạy//
vẫn không làm sao / xét đúng luận lý//
mà tìm ra được / chút sơ hở nào.

29. Tại sao như vậy? Vì lời giảng này//
khiến cho sự vật—dù là thấy được /
hay không thể thấy—// khả năng khẳng định /
hay là phủ định// đều lìa rất xa.

30. Chính nhờ con đường / duyên khởi này đây,//
thấy được lời Phật / thật không đâu sánh.//
Vì lẽ này mà / khởi niềm xác quyết//
Pháp nào của Phật / cũng đều đúng cả.

31. Phật chứng như nghĩa / rồi khéo nói ra,//
những ai dụng công / theo gót chân Ngài,//
bao nhiêu suy thoái / hết thảy đều xa,//
bao gốc lỗi lầm / đều hồi đầu cả.

32. Còn người quay lưng / với lời Phật dạy//
thì dù lao lực / trong thời gian dài//
lỗi vẫn tăng thêm—như thể gọi mời—//
là vì nương vào / tri kiến chấp ngã.

33. Tuyệt vời lắm thay! Khi người có trí//
hiểu sự khác biệt / giữa hai điều này//
khi ấy đáy lòng / không thể nào không//
sâu xa kính Phật.

34. Hãy khoan nói đến / vô lượng giáo pháp,//
chỉ cần ý nghĩa / một nhánh nhỏ thôi,//
dù chỉ đại khái / có được lòng tin,//
cũng vẫn đạt được / niềm vui thù thắng.

35. Than ôi! con vì / tâm trí mê muội,//
khối thiện đức ấy / qui y đã lâu,//
thế nhưng cho dù / chỉ một mẩu nhỏ//
cũng chưa hề có.

36. Tuy vậy, trước khi / sinh mạng một dòng//
chảy cạn hết vào / miệng của Thần chết,//
tín tâm nơi Phật / con được chút ít,//
thiết nghĩ đó cũng / là điều đại hạnh.

37. Bậc thuyết duyên khởi / trong khắp giảng sư;//
Trí chứng duyên khởi / trong khắp các trí;//
Chỉ có Phật như / đế vương tôn thắng / trong cõi thế gian//
mới khéo biết được, / người khác chẳng thể.

38. Bất kể là Phật / dạy cho pháp gì,//
đều phát xuất từ / giáo lý duyên sinh//
và đều hướng đến / mục tiêu niết bàn//
Phật không hạnh nào / không khiến tịnh an.

39. Ôi! Giáo pháp Phật//
rơi vào tai ai//
đều khiến bình an,//
hỏi ai lại chẳng / thiết tha giữ gìn.

40. Pháp này tận diệt / hết thảy đối địch;//
làm tan biến hết / mâu thuẫn trước sau;//
giúp cho toàn thành / cả hai lợi ích;//
nhờ diệu pháp này / hoan hỉ càng tăng.

41. Chính vì vậy mà//
Phật vô số kiếp / cho rồi lại cho://
khi thì cho thân / lúc lại cho mạng,//
cho cả thân nhân, / thọ dụng tài sản.

42. Thấy được thiện đức / của giáo pháp này,/
con thật như là / con cá mắc câu,//
từ nơi tim Phật / bị cuốn phăng vào.//
Chẳng thể chính tai / nghe lời Phật dạy / thật là bất hạnh.

43. Nỗi thương tâm này / ray rức mãnh liệt,//
níu mãi không buông / tâm trí của con.//
Cũng tựa như là / trái tim người mẹ//
giữ mãi không rời / đứa con thân yêu.

44. Mỗi khi con nhớ / đến lời Phật dạy,//
là ý nghĩ này / lại hiện trong con://
“Bổn sư đứng giữa / vùng hào quang sáng,//
tướng hảo chánh phụ / rực rỡ rạng ngời,

45. đã dùng Phạm Âm / mà thuyết như vậy.”//
Ảnh Phật khi ấy / hiện ra trong con,//
xoa dịu trái tim / rát bỏng mòn mỏi,//
như trăng thanh mát / dịu cõi nóng khô.

46. Đối với giáo pháp / kỳ diệu này đây//
phàm phu kém trí //
thấy rối mịt mờ//
như là cỏ bện.

47. Nhìn thấy cảnh này / con đã lắm lần//
theo bậc trí giả//
cố gắng nỗ lực//
tìm rồi lại tìm / ý thật của Phật.

48. Khi ấy con học//
rất nhiều kinh luận / tông môn trong ngoài,//
tâm triền miên khổ//
vì lưới hoài nghi.

49-51. Cỗ xe vô thượng / mà Phật để lại,//
hai đầu có-không / đều lìa bỏ hết,//
được đức Long-thọ—người Phật thọ ký—
giảng đúng như thật.//
Vườn hoa kun-da / của luận Long thọ//
ngời ánh nguyệt quang / của luận Nguyệt Xứng//
trắng sáng rạng soi / tỏ tường khắp cả,//
trí tuệ vô cấu / một khối tròn đầy,//
du hành vô ngại / giữa trời giáo thuyết,//
xóa tan tăm tối / trái tim chấp thủ,//
ngàn sao tà thuyết / đều phải lu mờ.//
Nhờ ơn đạo sư / thấy được điều này,//
tâm con khi ấy / mới thật bình yên.

52. Trong mọi thiện hạnh / mà Phật đã làm, /
thuyết pháp là nhất.// Pháp thuyết cũng vậy, /
là pháp này đây.//  Vì vậy kẻ trí /
nên từ chỗ này // mà nhớ đến Phật.

53. Theo gót đấng bổn sư / tôi xuất gia thanh tịnh//
tu học lời Phật dạy / không để cho kém cỏi//
Tỷ kheo này cố gắng / tu tập hạnh du già//
để tỏ lòng tôn kính / với bậc Đại Chân Thật.

54. Gặp được giáo pháp này / của bậc Thầy vô thượng//
hết thảy đều nhờ vào / lòng từ của Ân sư//
Vậy công đức nơi đây / tôi nguyện xin hồi hướng//
cho chúng sinh luôn được / bậc chân sư giữ gìn.

55. Pháp của đấng Lợi Sinh / nguyện cùng tận sinh tử//
không bao giờ khuynh động / bởi ngọn gió tà niệm;//
nguyện luôn đầy ắp người / chứng cảnh giới lời Phật//
nhờ đó tâm xác quyết / tin tưởng đấng đạo sư.

56. Nguyện trì pháp Mâu ni,//
sáng soi lý duyên khởi,//
mọi đời kiếp về sau / xả bỏ cả thân mạng//
không bao giờ xao lãng / dù chỉ thoáng chốc thôi.
 
57. “Bậc dẫn đường tối thượng / bỏ công khó vô lượng//
mới đạt được pháp này//
nay dùng cách nào đây / để hoằng dương chánh pháp?”/)
nguyện tôi ngày lẫn đêm / luôn quán xét điều này.

58. Khi nỗ lực như vậy / với đại nguyện trong sáng//
Nguyện Phạm Thiên, Đế Thích, / cùng chư vị hộ thế//
và hộ pháp như là / đức Mahakala//
luôn nâng đỡ cho tôi / không bao giờ lơi nghỉ

Bài pháp tên “Tinh Túy Trí Khéo Thuyết” này do bậc Tỷ kheo Đa văn Losang Dragpa trước tác.
Hồng Như Thupten Munsel chuyển Việt ngữ từ Tạng ngữ (Kopan Monastery Prayer Book), tham khảo với các bản dịch Anh ngữ của Thupten Jinpa Kilty Galvin,  12 tháng 5 năm 2019

Việt (Vietnamese) | Tạng (Tibetan) | Tạng-Việt-Anh (Tibetan-Vietnamese-English

LỜI NGUYỆN LAMRIM

-Tựa Đề Tạng Ngữ (Tibetan Title): ࿓༅༎་ལམ་རིམ་སྨོན་ལམ་བཞུགས་སོ༎
-Tác giả (author): Lama Tsongkhapa (Lama Tông Khách Ba)
(sơ tổ dòng Gelug)
-Việt ngữ (translator): Hồng Như, bản mới 2018
Nghe Tụng (chanting): Lab Kyabgon Rinpoche <Youtube>
༡༽ དེར་ནི་རིང་དུ་འབད་ལས་ཚོགས་གཉིས་ནི ། །
DER NI RING DU BÄ LÄ TSHOG NYI NI
From my two collections, vast as space, that I have amassed
Bấy lâu gắng tu / được nhị lương này
མཁའ་ལྟར་ཡངས་པ་གང་ཞིག་བསགས་པ་དེས ། །
KHA TAR YANG PA GANG ZHIG SAG PA DE
From working with effort at this practice for a great length of time,
Rộng như trời rộng, / xin vì những ai
བློ་མིག་མ་རིག་གིས་ལྡོངས་འགྲོ་བ་ཀུན ། །
LO MIG MA RIG GI DONG DRO WA KÜN
May I become the chief leading buddha for all those
mắt tuệ khuất lấp / bởi màn vô minh
རྣམ་འདྲེན་རྒྱལ་བའི་དབང་པོར་བདག་གྱུར་ཅིག །
NAM DREN GYÄL WÄI WANG POR DAG GYUR CHIG
Whose mind’s wisdom eye is blinded by ignorance.
con nguyện thành Phật / thượng thủ dẫn đường

༢༽ དེར་མ་སོན་པའི་ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་ཡང་། །
DER MA SÖN PÄI TSHE RAB KÜN TU YANG
Even if I do not reach this state, may I be held
Khi chưa được vậy / nguyện mọi kiếp sau
འཇམ་པའི་དབྱངས་ཀྱིས་བརྩེ་བས་རྗེས་བཟུང་ནས ། །
JAM PÄI YANG KYI TSE WÄ JE ZUNG NÄ
In your loving compassion for all lives, Manjushri,
Được đức Mạn thù / thương yêu gìn giữ,
བསྟན་པའི་རིམ་པ་ཀུན་ཚང་ལམ་གྱི་མཆོག །
TÄN PÄI RIM PA KÜN TSHANG LAM GYI CHOG
May I find the best of complete graded paths of the teachings,
Trọn vẹn thắng pháp / trình tự đạo giác,
རྙེད་ནས་སྒྲུབ་པས་རྒྱལ་རྣམས་མཉེས་བྱེད་ཤོག །
NYE NÄ DRUB PÄ GYÄL NAM NYE JE SHOG
And may I please all the buddhas by my practice.
Nguyện gặp và tu / khiến Phật đẹp lòng

༣༽ རང་གིས་ཇི་བཞིན་རྟོགས་པའི་ལམ་གྱི་གནད ། །
RANG GI JI ZHIN TOG PÄI LAM GYI NÄ
Using skillful means drawn by the strong force of compassion,
Chứng đúng như thật, cốt lõi đường tu
ཤུགས་དྲག་བརྩེ་བས་དྲངས་པའི་ཐབས་མཁས་ཀྱིས ། །
SHUG DRAG TSE WÄ DRANG WÄI THAB KHÄ KYI
May I clear the darkness from the minds of all beings
Lấy lực đại từ / làm thiện phương tiện
འགྲོ་བའི་ཡིད་ཀྱི་མུན་པ་བསལ་བྱས་ནས ། །
DRO WÄI YI KYI MÜN PA SÄL JÄ NÄ
With the points of the path as I have discerned them:
Quét sạch bóng tối / trong tâm hữu tình
རྒྱལ་བའི་བསྟན་པ་ཡུན་རིང་འཛིན་གྱུར་ཅིག །
GYÄL WÄI TÄN PA YÜN RING DZIN GYUR CHIG
May I uphold Buddha’s teachings for a very long time.
Giữ cho Pháp Phật / tồn tại dài lâu.

༤༽ བསྟན་པ་རིན་ཆེན་མཆོག་གིས་མ་ཁྱབ་པའམ།
TÄN PA RIN CHEN CHOG GI MA KHYAB PAM
With my heart going out with great compassion
Thắng Pháp quí giá / phương nào chưa thịnh,
ཁྱབ་ཀྱང་ཉམས་པར་གྱུར་པའི་ཕྱོགས་དེར་ནི ། །
KHYAB KYANG NYAM PAR GYUR WÄI CHOG DER NI
In whatever direction the most precious teachings
Hay là đã thịnh / nhưng rồi đã suy
སྙིང་རྗེ་ཆེན་པོས་ཡིད་རབ་བསྐྱོད་པ་ཡིས ། །
NYING JE CHEN PÖ YI RAB KYÖ PA YI
Have not yet spread, or once spread have declined,
Nguyện lấy đại bi / chấn động lòng người
ཕན་བདེའི་གཏེར་དེ་གསལ་བར་བྱེད་པར་ཤོག །
PHÄN DEI TER DE SÄL WAR JE PAR SHOG
May I reveal this treasure of happiness and aid.
Khai mở rạng ngời / kho tàng phúc lạc

༥༽སྲས་བཅས་རྒྱལ་བའི་རྨད་བྱུང་འཕྲིན་ལས་ལས༎
SÄ CHÄ GYÄL WÄI MÄ JUNG THRIN LÄ LÄ
May the minds of those who wish for liberation be granted bounteous peace
Nương hạnh nhiệm mầu / của Phật, Bồ tát
ལེགས་གྲུབ་བྱང་ཆུབ་ལམ་གྱི་རིམ་པས་ཀྱང་། །
LEG DRUB JANG CHUB LAM GYI RIM PÄ KYANG
And the buddhas’ deeds be nourished for a long time
Cùng với trình tự / đường tu giác ngộ
ཐར་འདོད་རྣམས་ཀྱི་ཡིད་ལ་དཔལ་སྟེར་ཞིང་། །
THAR DÖ NAM KYI YI LA PÄL TER ZHING
By even this graded path to enlightenment completed
Nguyện làm rực rỡ / tâm người cầu thoát,
རྒྱལ་བའི་མཛད་པ་རིང་དུ་སྐྱོང་གྱུར་ཅིག །
GYÄL WÄI DZÄ PA RING DU KYONG GYUR CHIG
Due to the wondrous virtuous conduct of the buddhas and their sons.
Huân dưỡng lâu dài / thiện hạnh Thế tôn.

༦༽ ལམ་བཟང་བསྒྲུབ་པའི་མཐུན་རྐྱེན་སྒྲུབ་བྱེད་ཅིང་༎
LAM ZANG DRUB PÄI THÜN KYEN DRUB JE CHING
May all human and non-human beings who eliminate adversity
Nguyện làm thuận duyên / cho pháp lành này
གལ་རྐྱེན་སེལ་བྱེད་མི་དང་མི་མིན་ཀུན ། །
GÄL KYEN SEL JE MI DANG MI MIN KÜN
And create conducive conditions for practicing the excellent paths
Nghịch duyên quét hết, / cho khắp mọi loài / nhân và phi nhân
ཚེ་རབས་ཀུན་ཏུ་རྒྱལ་བས་བསྔགས་པ་ཡི ། །
TSHE RAB KÜN TU GYÄL WÄ NGAG PA YI
Never be parted in any of their lives
Mọi đời kiếp sau / không bao giờ lìa
རྣམ་དག་ལམ་དང་འབྲལ་བར་མ་གྱུར་ཅིག །
NAM DAG LAM DANG DRÄL WAR MA GYUR CHIG
From the purest path praised by the buddhas.
Đường tu trong sáng / mà Phật tán dương.

༧༽གང་ཚེ་ཐེག་པ་མཆོག་ལ་ཆོས་སྤྱོད་བཅུའི༎
GANG TSHE THEG PA CHOG LA CHÖ CHÖ CHÜI
Whenever someone makes effort to act
Nguyện cho bao giờ / ở nơi thắng thừa
ཚུལ་བཞིན་བསྒྲུབ་ལ་བརྩོན་པ་དེ་ཡི་ཚེ ། །
TSHÜL ZHIN DRUB LA TSÖN PA DE YI TSHE
In accordance with the ten-fold Mahayana virtuous practices
Thuận theo thập thiện / hành trì tinh tấn,
མཐུ་ལྡན་རྣམས་ཀྱིས་རྟག་ཏུ་གྲོགས་བྱེད་ཅིང་། །
THU DÄN NAM KYI TAG TU DROG JE CHING
May he always be assisted by the mighty ones,
Sẽ luôn được chư / Đại lực nâng đỡ,
ཀྲ་ཤིས་རྒྱ་མཚོས་ཕྱོགས་ཀུན་ཁྱབ་གྱུར་ཅིག །
TRA SHI GYA TSÖ CHOG KÜN KHYAB GYUR CHIG
And may oceans of prosperity spread everywhere.
Biển rộng cát tường / tràn khắp mọi nơi.

ཅེས་པ་འདི་ནི་རྗེ་ཙོང་ཁ་པ་བློ་བཟང་གྲགས་པས་མཛད་པའོ། །
Bài pháp này do đức Tsong Khapa trước tác
image_pdfimage_print