Thắp Sáng Ðường Giác Ngộ (Đalai Lama XIV)

  1. TỔNG QUAN
  2. ÐẶC ÐIỂM PHÁP TU LAM-RIM
  3. NƯƠNG DỰA ĐẠO SƯ
  4. KHỞI TÂM TU THEO PHẬT PHÁP.
  5. QUI Y, NGHIỆP, GIỚI
  6. TÌM ĐƯỜNG VƯỢT THOÁT LUÂN HỒI 
  7. PHÁT TÂM BỒ ÐỀ
  8. NGHI THỨC PHÁT TÂM BỒ ÐỀ
  9. HÀNH TRẠNG BỒ TÁT
  10. HẠNH TUỆ BA LA MẬT – HỒI HƯỚNG CUỐI SÁCH 

8. NGHI THỨC PHÁT TÂM BỒ ÐỀ

DẪN NHẬP

Muốn tham dự buổi lễ phát khởi và phát huy tâm bồ đề, trước hết phải quán tưởng đức Phật Thích Ca Mâu Ni đích thân hiện diện, xung quanh có các vị đại đệ tử như Di Lạc, Văn Thù, Long Thọ, thánh giả Vô Trước cùng các thánh tăng Ấn độ trong quá khứ đã viết những bộ luận văn mà ngày nay vẫn còn mang nhiều lợi lạc đến cho chúng ta, vẫn tiếp tục khai mở mắt trí tuệ cho chúng ta. Hãy nghĩ đến lòng từ bi vô hạn của các thầy, của Phật và của các vị đại bồ tát. Ðồng thời tưởng tượng sự hiện diện của tất cả các vị đại sư từ bốn dòng tu Tây tạng – Nyingma, Sakya, Kagyu và Geluk – ngược dòng thời gian về đến lúc Phật giáo mới bắt đầu rộ nở trên đất Tây tạng vào khoảng thế kỷ thứ 7, thứ 8. Phật tử của các tông phái khác phải quán tưởng các đấng tổ sư và các vị thầy trong dòng truyền thừa riêng của mình.

Quan trọng nhất, là phải quán tưởng quanh mình có tất cả mọi chúng sinh. Nếu quán tưởng như vậy quá khó, nên nơn giản suy nghĩ về sự bình đẳng tuyệt đối giữa mình và người, vì tất cả đều cùng có một nhu cầu rất tự nhiên là tìm cầu hạnh phúc và chiến thắng khổ đau. Mình có quyền và có khả năng hoàn thành nhu cầu tự nhiên nói trên, tất cả mọi chúng sinh khác cũng vậy.

Tiếp theo, hãy thử nghĩ xem, khi lo lắng cho chính mình, bất kể bản thân quí vị quan trọng đến cỡ nào, thì cũng chỉ là lo cho lợi lạc của cá nhân một người. Ngược lại nghĩ đến người khác là nghĩ đến lợi lạc của số người nhiều vô tận. Nếu hy sinh lợi lạc của số người nhiều vô tận để phục vụ cá nhân một người, làm như vậy không những điên rồ mà lại còn mất đạo lý.  Hơn nữa, cũng sẽ không được gì, vì đây chỉ là một phương pháp sai lầm, không thể hoàn thành được nguyện vọng của riêng mình.

Tiếp theo, hãy nghĩ lại mình đã đem tâm vị kỷ theo trong mình từ vô lượng thời gian, liên tục cố gắng đạt an vui thoát khổ đau theo những phương pháp ích kỷ. Nhưng nhìn lại hoàn cảnh của mình hôm nay, quí vị có thể thấy rất rõ mình trải qua biết bao nhiêu lần tái sinh không thể đếm hết, vẫn không tiến bộ được bao nhiêu. Nếu tâm vị kỷ thật sự có khả năng mang lại những điều quí vị tìm kiếm, vậy ngày nay lẽ ra anh chị đã có đủ hết rồi.

Vì vậy phải đi đến kết luận rằng từ vô lượng thời gian mình đã chạy theo tâam vị kỷ, phạm hết lầm lẫn này đến lầm lẫn khác, bây giờ đã quá đủ. Hãy nuôi ý chí kiên quyết không bao giờ còn bước trở vào con đường lầm nữa. So sánh chính mình với Phật hay những vị bồ tát trên đường giác ngộ, để thấy rằng tất cả mọi thành tựu giác ngộ đều đến từ việc làm cho người khác chứ không phải cho chính mình. Phải phát chí nguyện mạnh mẽ như sau: “là người hộ pháp, từ đây về sau tôi sẽ hành động vì lợi ích của tất cả chúng sinh. Tôi sẽ thành tựu quả vị Phật để cứu độ chúng sinh, giải thoát  tất cả ra khỏi khổ đau và đưa tất cả đến ờ giác ngộ”, rồi với chí nguyện mãnh liệt đó, tham dự vào buổi lễ phát tâm bồ đề.

BẢY HẠNH PHỔ HIỀN

Chỉnh cú thứ tám của Ðèn Soi Ðường Giác Ngộ, ngài A-ti-sa căn dặn trước khi phát bồ đề tâm phải sám hối theo bảy hạnh Phổ hiền. Nếu quí vị tham dự buổi nói chuyện hôm nay là để phát tâm bồ đề, thì phải vừa nghe lời tôi giảng, vừa chắp tay ngang tim, chú tâm với niềm tin mãnh liệt nơi chư Phật chư bồ tát. Bằng không quí vị có thể giản dị nghe như bình thường.

Ðảnh lễ Phật đà

Thứ nhất trong bảy hạnh Phổ hiền là Ðảnh lễ Phật đà. Hãy nghĩ đến những tánh đức của Phật, Pháp, và Tăng, đặc biệt là những tánh đức của thân miệng ý nhiệm màu của Phật, ví dụ như tâm toàn giác, tâm bồ đề, hay tuệ chứng tánh không của Phật. Sau đó khởi trong tâm chí nguyện muốn chính mình đạt được trí giác của Phật, rồi mang lòng kính ngưỡng sâu rộng mà tán dương quì lạy đức Phật.

Cúng dường chư Phật

Thứ hai là Cúng dường. Tưởng tượng cúng dường cho chư Phật và chư bồ tát tất cả sở hữu của mình, như thân thể, tài sản. Quí vị cũng có thể từ trong ý tưởng cúng dường tất cả mọi thứ có trong vũ trụ. Tuy nhiên, điều quan trọng nhất vẫn là cúng dường tất cả mọi thiện nghiệp của thân miệng ý mình đã làm trong quá khứ. Quí vị có thể tưởng tượng thiện nghiệp này dưới dạng những món cúng phẩm, hoặc là có thể nghĩ đến trọn vẹn khối công đức mình có, rồi từ tận đáy lòng, dâng lên tất cả cho chư Phật và chư Bồ tát.

Sám hối nghiệp chướng

Thứ ba là Sám hối, nói cách khác là thanh tịnh nghiệp chướng. Nghĩ đến tất cả những việc thân miệng ý sai quấy mình đã làm, đều sẽ là hậu quả cho khổ đau trong tương lai. Mỗi người trong chúng ta đều phải đối đầu với đủ loại vấn đề thể chất cũng như tinh thần, đều vất vả trong khổ đau bất tận, như sóng gợn mặt hồ, lớp này bồi lớp khác.

Khi nghĩ như vậy, phải hiểu rằng khổ đau không phải không có lý do. Mỗi vấn đề đều có nguyên nhân riêng của nó. Nguyên nhân chính là những hành động lời nói ý nghĩ bất thiện của mình. Hãy tưởng tượng quí vị đang đứng giữa chư Phật và chư bồ tát, thố lộ tất cả việc làm bất thiện của mình, và chân thành hối lỗi, quyết tâm thay đổi.

Tùy hỉ công đức

Tiếp theo là hạnh Tùy hỉ. Hãy suy nghĩ về tánh đức tuyệt hảo của chư Phật, nhất là của đức Phật lịch sử. Chúng ta đều biết đức Phật Thích Ca Mâu Ni không phải giác ngộ ngay từ đầu. Lúc đầu Phật cũng như chúng ta, chỉ là người bình thường, khó khăn trên đường tu, với nhiều giới hạn khuyết điểm như tất cả mọi người. Khác nhau chỉ ở chỗ đức Phật dốc lòng tu phát tâm bồ đề, rồi bước vào đường tu, trải qua nhiều gian khổ, để cuối cùng thành tựu giác ngộ viên mãn.

Vì vậy ở đây chúng ta hoan hỉ vui với tánh đức giác ngộ của Phật, với trọn đường tu giác ngộ. Rồi chú tâm vào các vị bồ tát ở ba địa cao nhất trong mười địa, là những vị đã chiến thắng vọng tâm phiền não, bước vào Phật vị. Suy nghĩ về những vị này, nhìn vào thành tựu của các vị để khởi lòng kính ngưỡng sâu xa.

Tiếp theo chú tâm vào các vị bồ tát ở bảy địa bồ tát đầu. Mặc dù các vị chưa hoàn toàn chiến thắng sức mạnh của phiền não, cũng đã bước vào thánh vị – đã chứng được tánh không. Suy nghĩ về tánh đức của các vị này, để khởi lòng kính ngưỡng. Tiếp theo, chú tâm vào các vị bồ tát ở hai giai đoạn đầu trong năm giai đoạn tu, là giai đoạn thu thập và giai đoạn chuyển hóa. Các vị này gần giống chúng ta, nhất là những vị trong giai đoạn đầu tiên. Trong một tầm vóc nào đó, những vị bồ tát mới phát tâm còn đáng khiến chúng ta ngạc nhiên hơn những vị có chứng ngộ cao, vì các vị dù còn chịu sự thao túng của phiền não như tham và sân, nhưng vẫn đủ can đảm và nghị lực để bước theo con đường của bồ tát.

Vì vậy chúng ta phải thấy hoan hỉ tựa như bậc cha mẹ nhìn con mình bước bước chân đầu tiên, hay nói tiếng nói đầu tiên. Cha mẹ không chỉ trích bước chân con vụng về, lời nói con ngây ngô, ngược lại luôn cảm thấy con mình vô cùng tuyệt dịu. Tương tự như vậy, đối với các vị bồ tát đang vất vả những bước đầu trên đường tu, chúng ta cũng nên thấy các vị thật tuyệt dịu, mang lại đầy cảm hứng.

Có được cảm giác chân thành kính ngưỡng tất cả các vị bồ tát rồi, hãy tiếp tục hoan hỉ với thành tựu của các vị A la hán, là những người đã giải thoát luân hồi. Ðồng thời, cũng nên hoan hỉ với thành tựu của tất cả những người đang bước trên con đường giải thoát.

Cuối cùng, hoan hỉ với tất cả mọi công đức chúng sinh tích tụ được, đặc biệt là công đức của chính mình. Quí vị có được thân người với đầy đủ khả năng tu theo Phật pháp, chỉ bấy nhiêu cũng đủ thấy trong quá khứ quí vị đã tích tụ được nhiều công đức. Gặp được Phật pháp, muốn tu theo Phật, những điều này đều đến từ việc thiện đã làm trong quá khứ. Quí vị cũng đã từng làm rất nhiều việc tốt lành vị tha trong đời này, vậy nhớ lại tất cả những việc tốt ấy, hồi hướng tất cả về cho chúng sinh, rồi hoan hỉ với tất cả những cơ hội tốt lành mình đã hưởng để có thể tạo ra được ngần ấy công đức.

Thỉnh Phật chuyển pháp luân

Thứ năm là thỉnh Phật chuyển pháp luân. Công phu này quan hệ tới báo thân của Phật. Hãy chú tâm vào tất cả những vị Phật mới thành đạo, chưa khởi đầu dạy Phật pháp, để thỉnh các ngài hãy sớm chuyển đẩy bánh xe chánh pháp để hoàn thành tâm nguyện cứu độ chúng sinh.

Thỉnh Phật trụ thế

Thứ sáu là cầu xin chư Phật đừng nhập niết bàn. Ở đây cũng vậy, cũng là nói về báo thân của Phật, đã chuyển bánh xe chánh pháp, làm vô lượng thiện hạnh. Cầu xin Phật đừng nhập niết bàn mà ở lại cùng chúng sinh.

Hồi hướng công đức

Thứ bảy là hồi hướng công đức. Cho đi tất cả mọi công đức mình có được, nhất là công đức đến từ sự nhận giới bồ tát, để đổi lấy sự an lạc của tất cả chúng sinh, và sự thành tựu quả vị Phật vì chúng sinh.

NGHI THỨC PHÁT TÂM BỒ ĐỀ

Muốn phát tâm bồ đề có thể chỉ đơn giản đọc ba câu kệ sau đây. Câu thứ nhất là qui y. Câu thứ nhì là phát khởi tâm bồ đề, và câu thứ ba là duy trì phát huy tâm bồ đề không để sút kém đi.

Nếu tiện thì quì một chân, bằng không cứ ngồi trên ghế. Trong khi đọc ba câu kệ, phải nhớ tới ý nghĩa của lời mình đọc. Nhớ rằng đệ tử bồ tát khi qui y Tam Bảo là đồng thời qui y đại thừa, dấn thân vào con đường tu hành vì lợi ích của tất cả chúng sinh, mang tâm nguyện muốn thành Phật cho chúng sinh được lợi ích.

Lập lại ba lần ba câu kệ sau đây:

Với ước nguyện giải thoát
Cho toàn thể chúng sinh
Con xin về nương dựa
Nơi Phật, Pháp và Tăng
Cho đến khi giác ngộ.

Hôm nay, tâm hướng về
Từ bi và trí tuệ,
Đối trước mười phương Phật
Con xin vì chúng sinh
Nguyện phát tâm bồ đề

Không gian chưa cùng
Chúng sinh chưa tận
Nguyện con còn vẫn
Ở lại chốn này
Quét khổ thế gian.

Cứ như vậy phát tâm bồ đề. Dù quí vị chưa chính thức thọ nhận giới bồ tát, nhưng hôm nay đã phát  tâm nguyện bồ đề, quí vị nên giữ gìn để tâm nguyện bồ đề không thoái chuyển. Vì vậy quí vị nên ngày ngày ôn lại ý nghĩa của ba câu kệ này.

image_pdfimage_print